CLOWNSCLUB die zich voordoet als overheid.

  ER IS GEEN DEMOCRATISCH GEKOZEN REGERING…. 

- ER IS EEN DUUR DOOR U BETAALT TONEELSTUK

Er is een besloten CLOWNSCLUB die zich voordoet als overheid. Een wisselende cast van politici, donateurs, consultants, lobbyisten, aannemers, bureaucraten, mediamanagers en professionele kletskousen staat achter een enorm marmeren gordijn te doen alsof ze het land besturen, terwijl de rest van ons mag ruziën over welke acteur de microfoon in handen krijgt. Ze leiden ons niet. Ze houden de illusie in stand dat iemand ons leidt.

Dat is de truc.
Leiderschap vereist verantwoordelijkheid. Leiderschap betekent een beslissing nemen, de gevolgen aanvaarden, het publiek recht in de ogen kijken als het mislukt en accepteren dat je daardoor je positie zou kunnen verliezen. Wat dit fenomeen ook is, het is dat ongemak inmiddels ontstegen.

Niemand is nog verantwoordelijk. Alles is op de een of andere manier gebeurd door de vorige regering, de volgende regering, de rechtbanken, het Parlement, de Senaat, de parlementair adviseur, de overheidsinstanties, de markten, buitenlandse regeringen, bureaucratische procedures, een naamloze ambtenaar, een commissie waar niemand ooit van heeft gehoord. Blijkbaar wordt de regering voortdurend verslagen door papierwerk dat ze zelf heeft opgesteld.

Ongelooflijk.
En om de paar jaar wordt het publiek weer de schouwburg in geloodst; we krijgen een gelamineerde menukaart in handen gedrukt en horen dat democratie inhoudt dat we mogen kiezen aan welke tafel men mag blijven serveren vanuit dezelfde keuken. 

 Dan volgt weer hetzelfde ritueel.

De toespraken, de vlaggen, de hoorzittingen, de streng geformuleerde brieven, de onderzoeken naar onderzoeken over onderzoeken.
Iedereen doet woedend. Iedereen eist antwoorden. Iedereen belooft verantwoording. Dan gaan de camera's uit en zitten op de een of andere manier dezelfde mensen nog steeds in dezelfde gebouwen, incasseren ze dezelfde salarissen, nemen ze telefoontjes aan van dezelfde donateurs, huren ze dezelfde consultants in, gunnen ze opdrachten aan dezelfde kliekjes en leggen ze aan gewone mensen uit waarom er absoluut niets gedaan kan worden. Dat is geen leiderschap, dat is theatermanagement. Het land is veranderd in één enorme toneelproductie, waarbij de burgers tegelijkertijd het publiek, de arbeiders, de financiers en de schoonmaakploeg zijn. Wij kopen de kaartjes, wij bouwen het podium, wij betalen de acteurs, wij financieren de belichting.

En toch krijgen we tijdens de voorstelling te horen dat we onze mond moeten houden. Ondertussen schuilt er achter de schermen een politiek ecosysteem dat zo incestueus is dat uiteindelijk iedereen voor iedereen werkt.

De politicus wordt consultant. De consultant wordt lobbyist. De lobbyist wordt televisie-expert. De televisie-expert treedt toe tot een regering.
De overheidsfunctionaris verlaat de politiek en gaat werken bij het bedrijf waarop hij voorheen toezicht hield. En zes maanden later verschijnt hij weer op televisie om uit te leggen waarom de huidige gang van zaken volkomen normaal is. Het is 's werelds duurste stoelendans, met dit verschil dat de stoelen van belastinggeld zijn betaald en er op de een of andere manier steeds dezelfde achterwerken op belanden.

Het vreemdste is nog wel dat een groot deel van het moderne bestuur niet gericht lijkt te zijn op het oplossen van problemen, maar op het sturen van de publieke perceptie ervan.
Heb je last van inflatie? Hier is een communicatiestrategie. Is wonen onbetaalbaar? Hier is een werkgroep.
Stort de zorg in? Hier is een commissie.
Vervalt de infrastructuur? Hier is een persconferentie.
Zijn mensen woedend? Verander de slogan.

Niets getuigt zo van een goed functionerende beschaving als het betalen van duizenden mensen om uit te leggen waarom datgene wat zich recht voor je neus afspeelt, eigenlijk niet zo in elkaar zit als jij denkt.
Daarom voelen zoveel mensen zich politiek dakloos. Omdat burgers zich ergens onderweg niet langer vertegenwoordigd voelden, maar eerder als objecten die 'verwerkt' worden. Geënquêteerd, gesegmenteerd, getarget, gepolst, bestookt met marketing, gemanaged.

Elke verkiezingsperiode herinnert iedereen zich plotseling je naam.

Ze ontdekken je buurt. Ze maken zich grote zorgen over je boodschappenrekening. Ze stropen de mouwen op alsof ze net een versnellingsbak hebben gerepareerd. Maar zodra de verkiezingsdag voorbij is, verdwijnen ze weer in gebouwen vol beveiligers, waar gewone mensen drie formulieren, twee afspraken en het bloed van een middeleeuwse heilige nodig hebben om überhaupt iemand te kunnen spreken.
En dat moeten we dan een representatieve democratie noemen? Soms voelt het eerder als een geheim genootschap met uitstekende branding. Niet geheim omdat niemand hun namen kent, maar geheim omdat niemand buiten de club lijkt te begrijpen hoe er in vredesnaam beslissingen worden genomen.

Je kunt de hoorzittingen volgen, de wetsvoorstellen lezen en de verkiezingen op de voet volgen, om er vervolgens achter te komen dat enorme beslissingen die miljoenen mensen raken, op de een of andere manier zijn voortgekomen uit gesprekken waar het publiek nooit bij betrokken was – tussen instellingen die de meeste burgers niet eens bij naam kunnen noemen, en volgens regels waarvan niemand zich herinnert ze ooit te hebben goedgekeurd.

Vervolgens krijgen we het eindproduct voorgeschoteld met de boodschap: dit is democratie.
 

Nee, democratie houdt niet slechts in dat je de beheerders van de illusie mag kiezen. Democratie vereist dat het publiek er daadwerkelijk toe doet, ook nadat de stemmen zijn geteld. Een regering die die naam waardig is, zou meer beducht moeten zijn voor het teleurstellen van de bevolking dan voor het teleurstellen van donateurs. Ze zou verantwoording moeten afleggen zonder dat daar een ontcijferingscode voor nodig is. Ze zou moeten kunnen toegeven dat ze heeft gefaald, zonder eerst een onderzoek te laten instellen naar de vraag of er technisch gezien wel sprake was van falen.

En politici moeten niet vergeten dat die imposante gebouwen niet van hen zijn. De bureaus zijn niet van hen. De titels zijn niet van hen. De instituties zijn niet van hen. Zij zijn slechts tijdelijke gebruikers.

Het publiek is er blijvend; want zodra de overheid niet meer is dan een ingewikkelde act om mensen te laten geloven dat er iemand met verstand van zaken achter het gordijn staat, zal er uiteindelijk iemand in de zaal opmerken dat de microfoon niet is aangesloten. En zodra genoeg mensen dat doorhebben, wordt die illusie het lastigste onderdeel van het bestuur.