Velen herinneren zich de oude zin
uit Asterix en Obelix: “Rare jongens, die Romeinen.”
De Galliërs
observeerden Romeinse legionairs, die dingen deden, die tegen elk gezond
verstand ingingen. Niet, omdat ze dom waren, maar omdat ze bevelen uit
Rome moesten opvolgen. Denken was niet gevraagd, gehoorzaamheid wel.
Niemand brult bevelen tegen ons. Niemand marcheert in gelijke pas. Maar de richting is voorgeschreven, niet met commando gebrul, maar met druk. Wie niet meedoet, geldt als moeilijk. Wie vragen stelt, valt op. Dus doet men liever mee, want zeker is zeker.
Schrikbarend actueel
Meer dan 2.400 jaar geleden beschreef de Griekse filosoof Socrates tien waarschuwingssignalen voor de neergang van een samenleving. Eenvoudig geformuleerd, hard op de inhoud. En schrikbarend actueel. Het is geen nieuw fenomeen onder de zon.
- Wanneer de luidruchtige bepalen.
Niet diegene met de beste argumenten wint, maar diegene die het meeste lawaai maakt. Tegenwoordig gemakkelijker dan ooit. - Wanneer arbeid steeds minder loont. De enen zwoegen, de anderen leven ervan. Uiteindelijk vraagt de vlijtige zich af waarom hij zich überhaupt nog zo inspant.
- Wanneer bedriegers bewonderd worden. Wie sjoemelt, geldt als slim. Wie eerlijk blijft als naïef.
- Wanneer moraal gebruikt wordt om anderen af te maken. Het gaat er niet om zelf beter te zijn, maar het gaat er om anderen er slecht te laten uitzien.
- Wanneer de goede naam belangrijker is dan goed gedrag. Het belangrijkste is correct overkomen. Wat men in werkelijkheid doet, interesseert nauwelijks.
- Wanneer kinderen geen kinderen meer mogen zijn. Ze moeten vroeg meepraten, kleur bekennen en problemen dragen die zelfs volwassenen nauwelijks oplossen.
- Wanneer er meer begrip is voor daders dan voor slachtoffers. De schade wordt uitgelegd, het leed gerelativeerd. Verantwoording verdampt.
- Wanneer absurditeit als normaal wordt verkocht. Wat vroeger voor hoofdschudden zorgde, geldt tegenwoordig als vooruitgang. Wie twijfelt, stoort.
- Wanneer meelopen veiliger is dan nadenken. Beter stilletjes akkoord gaan dan opvallen. Liever erbij horen dan tegenspreken.
- Wanneer politiek zelfbediening wordt. Beloofd wordt nabijheid, geleefd wordt distantie. Altijd ten koste van dezelfden.
Gedood, omdat hij vragen stelde
Socrates stelde openlijk zulke vragen. Te
veel en te ongemakkelijke.
Hij werd aangeklaagd wegens “bederven van de
jeugd” en “godslastering”.
In het jaar 399 v. Chr. werd hij in Athene
ter dood veroordeeld.
Geen zwaard, geen galg. Hij moest het gif van de
zeer giftige plant gevlekte scheerling drinken
Dat deed hij kalm. Eerst
gaven de benen het op, daarna de ademhaling.
Zijn leerling Plato
beschreef deze dood als laatste les: duidelijk blijven, rustig blijven,
tot het einde. Dat kon hij – zoals zijn leerling Plato bericht – ook,
omdat hij overtuigd was van de onsterfelijkheid van de menselijke ziel.
Misschien is dat de eigenlijke kern van dit verhaal:
Socrates werd niet gedood, omdat hij verwoestte. Hij werd gedood, omdat hij vragen stelde. En misschien begint de ondergang van een samenleving exact daar, waar vragen niet meer gewenst zijn – alleen nog maar instemming. En de vernieuwing daar, waar de mens zich van zijn door de schepper geschonken waardigheid opnieuw bewust wordt.
Bron:
unser-mitteleuropa.com
Door: Meinrad Müller
Vertaald uit het Duits door:
E.J. Bron
(www.ejbron.wordpress.com)
Geen opmerkingen:
Een reactie posten