IRAN IS EEN TREURIG VERHAAL:

De staatsgreep in Iran in 1953, bekend als Operatie Ajax (VS) en Operation Boot (VK), was een door de DS Amerikaanse CIA en Britse MI6 georganiseerde coup die premier Mohammad Mossadegh ten val bracht.

De coup vond plaats op 19 augustus 1953 en herstelde de absolute macht van de westerse  georiënteerde sjah Mohammad Reza Pahlavi.

De CIA en MI6 gebruikten propaganda, omkoping van politici en legerofficieren, en ingehuurde relschoppers om onrust te stoken in Teheran.

Achtergrond en Oorzaken westerse Nationalisatie olie van Iran: 

De westerse georiënteerde sjah kwam aan de macht door de CIA toen de vorige president Mossadegh Iraans olie wilde nationaliseren. Mossadegh, die in 1951 premier werd, nationaliseerde de Iraanse olie-industrie in de  Anglo-Iranian Oil Company,

Verloop: Na een eerste mislukte poging slaagde een tweede, door de CIA geleide operatie erin om Mohammad Mossadegh af te zetten.

Generaal Zahedi:
Generaal Fazlollah Zahedi werd door de sjah aangesteld als de nieuwe premier.
Gevolgen voor de iraanse nationalist Mossadegh:
Hij werd gearresteerd, veroordeeld tot drie jaar gevangenisstraf en bracht de rest van zijn leven door onder huisarrest tot zijn dood in 1967.

Nu BP), die sinds 1913 onder Britse controle was. Westerse Boycot: Groot-Brittannië reageerde met een wereldwijde boycot van Iraanse olie, wat leidde tot een economische crisis in Iran.

Koude Oorlog:
De VS vreesden onder president Eisenhower dat de onstabiele situatie en de invloed van de communistische Tudeh-partij ertoe zouden leiden dat Iran in de Sovjet-invloedssfeer zou vallen.

Voor de gemiddelde Iraniër is de herinnering aan de Sjah niet die van een verlichte leider, maar die van een tiran wiens megalomanie leven enkel werd geëvenaard door zijn repressie.

Misschien moet worden opgemerkt dat de vader van de sjah, Reza Chan, een cavalerieofficier, zichzelf in 1926 met militaire steun tot "sjah" (koning) kroonde.

Na de Tweede Wereldoorlog trad hij af vanwege zijn steun aan nazi-Duitsland, waarna zijn zoon hem opvolgde.
De Europese koninklijke huizen waren verheugd om weer een "koninklijke congener" te krijgen. Vooral de Nederlandse koningin Wilhelmina, die tijdens de Duitse invasie in 1940 in het geheim en vooral verraderlijk uit haar land kon vluchten.

In 1962 werd Khomeini gearresteerd door de veiligheidsdienst van de sjah vanwege zijn uitgesproken verzet tegen het pro-westerse regime van de sjah.
Zijn arrestatie verhief hem tot nationale held.

In 1964 werd hij verbannen en woonde in Turkije, Irak en daarna Frankrijk, vanwaar hij zijn aanhangers aanspoorde de sjah omver te werpen.
Tegen het einde van de jaren zeventig was de sjah diep impopulair geworden en waren er rellen, stakingen en massale demonstraties door het hele land.

In januari 1979 stortte de regering van de sjah in en vluchtten hij en zijn familie in ballingschap. 
Op 1 februari1979  keerde Khomeini triomfantelijk terug naar Iran.

Er was een nationaal referendum en Khomeini behaalde een overweldigende overwinning.
Hij riep een islamitische republiek uit en werd benoemd tot Irans politieke en religieuze leider voor het leven.
Islamitisch recht werd in het hele land ingevoerd.

Khomeini was een Iraanse religieuze en politieke leider, Ruhollah Khomeini werd geboren in Kohmeyn in centraal Iran. Hij werd een religieus geleerde en steeg begin jaren 1920 op tot 'ayatollah', een term voor een vooraanstaande sjiitische geleerde.

Zijn veroordeling van Amerikaanse invloed leidde ertoe dat militante islamitische studenten in november 1979 de Amerikaanse ambassade in Teheran bestormden. Sommige Amerikaanse gijzelaars werden meer dan een jaar gevangen gehouden.

 In september 1980, na een territoriaal geschil over de Shatt al-Arab waterweg, lanceerde Irak een verrassingsinvasie van Iran. De daaropvolgende oorlog duurde acht jaar en tussen de half en anderhalf miljoen mensen kwamen om het leven. Geen van beide partijen bereikte hun doel om het regime van de ander omver te werpen. De oorlog doofde een deel van de ijver van de islamitische revolutie in Iran en bracht sommige Iraniërs ertoe de capaciteiten van hun leiders in twijfel te trekken.

In februari 1989 veroorzaakte Khomeini internationale controverse door een 'fatwa' uit te vaardigen, waarin moslims werden opgedragen de schrijver Salman Rushdie te doden voor zijn roman 'The Satanic Verses'.

 Khomeini overleed op 4 juni 1989.

Oorlog met Iran, het regime onthoofd?
De geestelijken zijn aan de macht sinds ayatollah Khomeini in 1979 de sjah verdreef. De inmiddels overleden Nederlandse journalist Michael Stein reisde met de Ayatollah mee, toen die in 1979 de macht greep. Stein keek in 2003 met Andere Tijden terug op de Islamitische Revolutie.

VIDEO